Tokyo, Thủ đô của Nhật Bản, là một trong những thành phố có số lượng ô-tô tham gia giao thông nhiều nhất thế giới nhưng tai nạn giao thông (TNGT) thuộc diện thấp nhất". Ðó là ý kiến của ông I-mai, trưởng Ban quốc tế của Hãng thông tấn Kyodo (Kyodo News) khi hướng dẫn chúng tôi tham quan thành phố này. betonite

Một góc phố Tokyo.

Những ngày cuối tháng 10, cuối mùa thu ở đây thật dễ chịu, chỉ 18 đến 25 độ C. Du khách trong và ngoài nước đến Tokyo rất đông, nhưng ít có cảnh tắc đường, kẹt xe. Tháp Tokyo cao 333 mét cùng cầu vồng (Rainbow Bridge) dây văng hoành tráng như một dải lụa bạc khổng lồ trải dài bắc qua eo vịnh Tokyo là điểm nhấn kiến trúc làm tăng thêm nét duyên dáng cho thành phố ven biển này. betonite

Tokyo là một trong những thành phố đông dân nhất thế giới với trên 12,5 triệu dân, diện tích 2.187 km2, mật độ gần 6.000 người/km2, riêng tại 23 quận trung tâm có dân số 8,45 triệu người trên diện tích 621 km2, mật độ 13.600 người/km2 (điều tra 1-10-2005) dày đặc các tòa nhà chọc trời, đã và đang hứng chịu sức nặng về mật độ giao thông. Bình quân một người dân ở Thủ đô hiện có 1,5 ô-tô, tổng số ô-tô các loại đang tham gia giao thông ở thành phố này khoảng gần 19 triệu chiếc. Ðó là chưa kể ô-tô vãng lai của khoảng 23 triệu dân thuộc vùng Thủ đô (những tỉnh, thành phố vệ tinh lân cận) và những tỉnh, thành phố khác của Nhật Bản thường xuyên đi về Tokyo. Do vậy, mật độ ô-tô tham gia giao thông trên các đường phố dày đặc. Có thể hình dung các Tp Hồ Chí Minh, Hà Nội, giờ cao điểm có nhiều xe máy lưu hành trên các đường phố thì ở Tokyo còn nhiều ô-tô hơn thế.

Ðiều đầu tiên dễ nhận thấy khi đặt chân tới Tokyo là thành phố xanh - sạch - đẹp, có kết cấu hạ tầng tuyệt vời, là khẩu hiệu mà thành phố Hà Nội và các đô thị khác của Việt Nam đang phấn đấu để đạt tới tiêu chí đó. Bề mặt các đường giao thông phẳng, nhưng có độ ma sát, không trơn trượt mỗi khi có trời mưa hoặc phun nước rửa đường. Rất ít khi gặp cảnh sát giao thông, công nhân vệ sinh môi trường quét dọn nhưng các đường phố vẫn sạch, bảo đảm trật tự ATGT, không bụi bẩn. betonite Những hàng cây với tán lá hình chóp dọc hai bên các đường phố xen kẽ với những thảm cây xanh uốn lượn trên các sườn đồi, điểm xuyết những ngôi nhà chọc trời tạo thành cảnh quan thành phố vừa hiện đại vừa bảo đảm môi trường trong lành, phát triển theo hướng bền vững. Nhật Bản là cường quốc sản xuất xe máy nhưng ở Tokyo rất ít xe máy, xe đạp tham gia giao thông. Hệ thống tàu điện ngầm (subways) và các đường sắt, bao gồm cả mạng lưới đường sắt đi trên cao (nội - ngoại ô - liên vùng) đi lại trong thành phố trở thành bận rộn nhất trên thế giới bởi vì càng nhiều người di chuyển đến khu vực này. Tokyo với vai trò là trung tâm của vùng đại đô thị, là trung tâm giao thông nội địa và quốc tế lớn nhất Nhật Bản với hệ thống giao thông đường sắt, đường bộ và đường không phát triển hiện đại. Giao thông công cộng ở đây bao gồm chủ yếu là hệ thống xe buýt, tàu hỏa và tàu điện ngầm bao quát được quản lý bởi nhiều nhà điều hành, đóng vai trò quan trọng trong việc lưu chuyển tại thành phố. Tại Ô-ta, một trong 23 khu đặc biệt của Thủ đô, sân bay quốc tế Tokyo (Haneda) phục vụ những chuyến bay nội địa. Ngoài Tokyo, sân bay quốc tế Na-ri-ta nằm ở tỉnh Chi-ba (cách Tokyo gần 100 km), là nơi đón khách quốc tế. Ðường sắt là loại hình giao thông chủ yếu ở Tokyo. Tokyo có hệ thống đường sắt đô thị lớn nhất thế giới. Công ty đường sắt Ðông Nhật Bản điều hành hệ thống đường sắt lớn nhất của Tokyo. Hai tổ chức khác điều hành hệ thống tàu điện ngầm gồm: công ty tư nhân Tokyo Metro và Cục giao thông đô thị Tokyo thuộc Chính phủ. Những hãng vận tải tư nhân và nhà nước điều hành các tuyến xe buýt, bao gồm các dịch vụ địa phương, vùng và trong nước... betonite

Việc thu phí giao thông đối với ô-tô hoàn toàn bằng thẻ tự động không phải bán vé kiểm soát thủ công gây ùn tắc giao thông như ở Việt Nam... Khái niệm đi bên phải đường ở Nhật Bản ngược hẳn với Việt Nam (đi bên phải đường tức là phía tay trái và ngược lại). Những đường phố lớn gồm tám và sáu làn xe ô-tô đều có dải phân cách ở giữa. Những đường hai chiều chỉ từ hai đến bốn làn xe ô-tô đều có vạch phân cách bằng sơn trắng; đường một chiều đều có vạch sơn và biển hướng dẫn rõ ràng. Ô-tô chạy nườm nượp trên các đường phố nhưng rất ít có người vi phạm các lỗi chạy quá tốc độ quy định, dừng đỗ xe, vượt ẩu, va quệt...

Tokyo cũng có tình trạng ùn tắc giao thông mỗi khi có tai nạn hoặc những giờ cao điểm, ô-tô quá nhiều phải xếp hàng nối đuôi nhau chờ tín hiệu đèn xanh đi qua giao lộ hoặc rẽ sang bên trái đường. Khách bộ hành muốn qua đường hoặc qua các giao lộ mà không có cầu vượt chỉ khi có tín hiệu đèn xanh mới đi qua an toàn. Hệ thống cầu vượt dành cho ô-tô, tàu hỏa, người đi bộ đều hợp lý. Bạn sẽ ngạc nhiên khi lần đầu tới trung tâm Tokyo, một đô thị lớn đông dân như vậy nhưng số người đi bộ trên các hè phố chính rất ít. Các bạn đồng nghiệp ở Kyodo News đã giải thích, trừ những phố thương mại có đông người lui tới, còn phần lớn người dân đều quen sử dụng phương tiện giao thông công cộng bằng tàu điện ngầm. Có tất cả 119 tuyến đường phục vụ việc di chuyển hành khách trong vùng đô thị Tokyo. Tàu điện ngầm cứ năm phút và tàu hỏa sáu phút có một chuyến dừng tại các ga chỉ ba phút để khách lên xuống rất thuận tiện cho mọi người đi lại. Vận tốc tàu điện ngầm, tàu hỏa cao tốc hiện là 300 km/giờ. phần lớn người dân chọn phương tiện đi lại bằng tàu điện ngầm, tàu hỏa, do đó đã làm giảm đáng kể lượng người đi lại trên các đường phố, cũng góp phần giảm TNGT. betonite Theo số liệu thống kê, năm 2008, Nhật Bản chỉ có 5.155 người chết do TNGT, giảm 581 người so với năm trước, là năm thứ 8, tỷ lệ người chết do TNGT ở Nhật Bản chỉ bằng 30% con số TNGT kỷ lục của Nhật Bản năm 1970 (16.765 người chết). trong khi đó, Chính phủ Nhật Bản dự tính số người chết do TNGT giảm xuống còn 5.500 người vào năm 2010. Như vậy, năm 2008, số người chết do TNGT ở Nhật Bản đã giảm 345 người so với dự tính nêu trên, trong đó ở Tokyo, số lượng TNGT giảm 51 người chết so với năm 2007. Còn ở Việt Nam, theo Ủy ban an toàn giao thông quốc gia, năm 2008, tuy giảm cả ba tiêu chí nhưng đã xảy ra 11.522 vụ TNGT làm chết 10.397 người (gấp hơn hai lần so với Nhật Bản) và bị thương 7.413 người. Chỉ riêng sáu tháng đầu năm 2009, Việt Nam đã xảy ra 6.231 vụ TNGT, làm chết 5.827 người, bị thương 3.975 người, trong đó TNGT đường bộ xảy ra 5.867 vụ, chết 5.597 người (nhiều hơn năm 2008 của Nhật Bản 442 người), bị thương 3.828 người. betonite

Ðồng tình với nhận xét nêu trên, nhưng trưởng phân xã TTXVN thường trú tại Tokyo Ðào Thanh Tùng, người phiên dịch cho đoàn chúng tôi suốt chuyến thăm, làm việc một tuần tại Nhật Bản còn lưu ý thêm về việc thi để có bằng lái xe ô-tô ở Nhật Bản rất nghiêm túc. phần thi lý thuyết trên máy vi tính nếu trả lời đúng ít nhất từ 7/10 câu hỏi thì mới được thi thực hành. Thi thực hành lái ô-tô ở Nhật Bản rất nghiêm ngặt. Bản thân Ðào Thanh Tùng đã có bằng lái xe ở Việt Nam nhưng sang Nhật Bản phải thi đến lần thứ sáu mới đỗ, mới được cấp bằng lái xe. Có một Việt kiều ở tỉnh Na-gôi-a (Nhật Bản) đã thi 21 lần vẫn chưa đỗ. Không phải chỉ người Việt Nam mà bất cứ người nước nào dù đã có bằng lái xe của nước đó nhưng sang Nhật Bản công tác đều phải thi lại, được cấp bằng thì mới được phép lái xe. Nếu không có bằng lái xe do cơ quan chức năng của Nhật Bản cấp mà lái xe lưu thông trên đường bị phát hiện sẽ bị phạt tù. betonite Do thi cấp bằng nghiêm túc, những người lái xe khi tham gia giao thông đều ý thức được phải chấp hành tốt pháp luật về giao thông. Ðây cũng là yếu tố lý giải bổ sung vì sao ở Tokyo và Nhật Bản mật độ ô-tô tham gia giao thông đậm đặc nhưng tai nạn không tăng mà tiếp tục giảm nhiều.