Theo ông Lịch, sau ba năm gia nhập WTO, đến nay nền kinh tế nước ta vẫn phụ thuộc chủ yếu vào vốn nước ngoài. Nếu như cách đây gần 20 năm nguồn vốn này chỉ đóng góp khoảng 8% vào sự phát triển, giờ đã lên tới hơn 60%. 

Tuy nhiên, năng lực “hấp thụ” vốn kém là nguyên nhân cốt lõi đưa đến lạm phát, đầu tư dàn trải, lúng túng trong giải ngân các dự án đầu tư tại Việt Nam. Và cho đến nay, trên thị trường Việt Nam, đặc biệt là TP.HCM tràn ngập các sản phẩm đắt tiền nhất thế giới, thế nhưng các doanh nghiệp trong nước lại chưa thể tiếp cận công nghệ sản xuất những sản phẩm này. 

Thể chế như một “chiếc áo” đã chật đối với sự phát triển nhanh của TP.HCM.  Ảnh: Ca Hảo

“Ngay cả việc đào đường làm hệ thống cấp thoát nước cho TP.HCM mà chúng ta còn sử dụng công nghệ đào mương tại đồng bằng sông Cửu Long, suốt ngày đối phó với ngập lụt, với tắc đường thì nói gì đến chuyện thay đổi…”, ông Lịch than phiền.

Có chung cách nhìn về nền kinh tế TP.HCM, PGS - TS. Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện kinh tế Việt Nam cho rằng, cơ cấu chưa thoát khỏi trình độ “công nghiệp cơ khí cổ điển” vẫn nặng về gia công, lắp ráp, lệ thuộc bên ngoài, chưa thực sự đóng vai trò đầu tàu kéo nền kinh tế cả nước. 

Ông Thiên phân tích, nhiều người xem Phú Mỹ Hưng như một “biểu tượng” cho việc giải quyết vấn đề đô thị cơ bản của TP.HCM về tư duy, phương thức phát triển đô thị hiện đại.Tuy nhiên ,ông đặt câu hỏi: “ Có phải Phú Mỹ Hưng góp phần gây ra hậu quả ngập nước trên địa bàn thành phố, vấn đề này đủ lớn để cản trở sự cất cảnh của TP.HCM?”

Rất nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, nếu đánh đồng thể chế quản lý của TP.HCM với các địa phương khác trong cả nước sẽ rất khó phát triển. Nhiều người ví von, thể chế đó như một “chiếc áo” đã chật đối với một thành phố phát triển như TP.HCM. 

Theo TS. Trần Du Lịch, hiện tại nên kinh tế TP.HCM đang đứng trên ba “trụ cột ” phát triển yếu kém là: cơ sở hạ tầng yếu kém, thể chế kinh tế của một nền tài chính không đảm bảo, nguồn nhân lực chỉ đủ trình độ trong các lĩnh vực gia công, trong khi mục tiêu là phát triển theo hướng công nghệ cao. 

Ông Lịch khẳng định, muốn tái cấu trúc nền kinh tế TP.HCM, phải “gia cố” lại ba “trụ cột” này.

• Ca Hảo