Chưa bao giờ tình hình SXKD của các Cty gạch ốp lát lại rơi vào tình trạng khó khăn như hiện nay dù vào mùa xây dựng. Vừa phải chịu sức ép cạnh tranh giữa các Cty trong nước, vừa phải chịu sự “phá bĩnh” của gạch Trung Quốc, nhiều nhà máy đã phải giảm công suất từ 20 - 70%.

Người tiêu dùng đang có rất nhiều lựa chọn với hàng ngoại.

Gạch ngoại lấn lướt

Dạo qua các showroom VLXD trên đường Tô Hiến Thành, Lý Thường Kiệt, Q.10, TP.HCM sẽ thấy được hầu hết gạch Trung Quốc chiếm lĩnh thị phần với giá cả cạnh tranh, mẫu mã cực kỳ phong phú. Chị Thu Phương, nhân viên bán hàng tại showroom Mao Trung, Q.10 cho biết: “Đa số khách hàng đến đây mua hàng đều quan tâm đến mẫu mã, sau đó mới đến giá cả. Chất lượng tuy họ cũng có để ý nhưng không nhiều”. Anh Nguyễn Ngọc Cảnh, nhà ở Q.Tân Bình đang lựa chọn gạch để hoàn thiện phần nội thất, dù được nhân viên bán hàng tư vấn sử dụng gạch Việt Nam nhưng anh vẫn quyết chọn gạch Trung Quốc, vì theo anh “mẫu mã đẹp dễ làm cho ngôi nhà sang trọng”.

KTS Hoàng Chương cho rằng đối với người dân, họ không biết chất lượng của gạch Trung Quốc mà chỉ lựa chọn theo truyền miệng, hoặc sự gợi ý của KTS. Để an toàn và có nhiều biến tấu trong thiết kế, nhiều KTS đã tư vấn cho chủ nhà sử dụng gạch Trung Quốc. KTS Đoàn Tuấn, Giám đốc Cty Thiết kế xây dựng Thổ Kim cũng thừa nhận, gạch Trung Quốc “từ thượng vàng đến hạ cám” đều đáp ứng được hết các nhu cầu, trong khi một số mặt hàng cao cấp của Ý, Tây Ban Nha lại rất kén không gian. Người tiêu dùng sẵn sàng chọn gạch Trung Quốc do được trưng bày trong những showroom hoành tráng, cách tiếp thị lại nhanh nhạy chứ không như một số thương hiệu gạch Việt Nam, chất lượng rất tốt nhưng do tiếp thị yếu nên không chiếm lĩnh được thị trường.

Tuy nhiên mẫu mã gạch Trung Quốc liên tục thay đổi làm cho nhiều người dở khóc dở cười. Anh Trung Tín, chủ thầu xây dựng cho biết, đang dán gạch nhà vệ sinh, do tính toán sai nên thiếu gần 1/4 số gạch nữa mới hoàn thiện nhưng ra mua đúng loại gạch đó lại không còn. Vậy là phải dỡ toàn bộ số gạch đã lát đem bỏ đi và thay thế gạch khác với chi phí bỏ ra không nhỏ. Chị Trần Dung Hạnh, chủ một DN chuyên nhập hàng gạch kính dùng trong công trình phụ cho biết: “Cứ 20 ngày chúng tôi lại nhập một lô hàng mới về, mẫu mã luôn mới và không bị trùng”.

DN sẽ gặp khó

Giới buôn bán VLXD cho biết, Trung Quốc giảm thuế xuất khẩu gạch xuống 0%, tạm thời thực thi đến hết năm 2009. Đó là lý do vì sao hàng Việt Nam dù thay đổi công nghệ, mẫu mã nhưng vẫn không thể chạy đua với hàng Trung Quốc được. Ông Han Sam Ann, Tổng giám đốc Cty CP Đầu tư sản xuất thương mại Kim Phong buồn nản nói: “Ngành gạch ốp lát hiện nay đang tạo nên một thị trường hỗn độn, dù là mùa xây dựng, các công trình đang trong giai đoạn hoàn thiện nhưng tỷ trọng tiêu thụ rất kém. Các Cty trong nước đua nhau giảm giá để thu hồi vốn cuối năm nên họ bán phá giá rất nhiều. Bên cạnh đó gạch bóng kiếng Trung Quốc nhập theo đường chính ngạch bị áp thuế đến 44% nhưng giá vẫn rẻ hơn của chúng tôi, giá bán từ 170 - 180 nghìn đ/m2. Vì thế chúng tôi phải dừng hẳn dây chuyền sản xuất gạch granit bóng kiếng để khỏi bị lỗ, công suất nhà máy chỉ còn 60%”.

Mặc dù Nhà nước đã có những chương trình tín dụng, giảm thuế để giúp DN vượt qua khó khăn nhưng xem chừng không hiệu quả. Cty Gạch men Mỹ Đức do được Nhà nước giảm 5% VAT nên ủng hộ người tiêu dùng bằng việc giảm giá bán nhưng theo chủ một showroom thì mặt hàng này tiêu thụ rất chậm. Ông Ann cho biết thêm, “Gói kích cầu của Chính phủ có giảm thuế cho DN 5% nhưng nguyên liệu đầu vào lại tăng từ 10 - 15% và thành phẩm của ta chiếm đến 40% nhập khẩu nên giá thành không giảm được”. Ông Huỳnh Hậu, Phó tổng giám đốc TCty VLXD số 1 nhận định: “Năm 2010 thuế xuất nhập khẩu của gạch bằng 0%, lúc đó ngành VLXD sẽ đứng trước sự cạnh tranh rất lớn không chỉ với Trung Quốc mà còn cả với các nước trong khu vực. Dù chúng ta đã có lộ trình 10 năm để chuẩn bị nhưng xem ra vấn đề đón đầu cạnh tranh của các DN trong nước vẫn còn quá yếu”.

Vậy nên, hơn ai hết, các DN sản xuất phải tính bài toán này. Cuộc vận động “Người Việt ưu tiên dùng hàng Việt” sẽ chỉ là cuộc vận động suông nếu DN không tự mình vận động.